De vrijwillige ontbinding
Deze vorm van vrijwillige ontbinding is steeds mogelijk voor:
- Een Besloten vennootschap
- Een Coöperatieve vennootschap
- Een Naamloze vennootschap
- Een Europese vennootschap
- Een Europese coöperatieve vennootschap
Bovengenoemde vennootschapsvormen kunnen op elk moment worden ontbonden door een geldig besluit van de algemene vergadering.
De bestuurder zal zijn voorstel tot ontbinding moeten toelichten in een verslag dat moet worden vermeld op de agenda van de algemene vergadering die over de ontbinding zal beslissen. In dit verslag wordt een recente (niet ouder dan 3 maanden) staat van activa en passiva opgenomen.
Deze wordt gecontroleerd door een aangestelde commissaris of aangewezen bedrijfsrevisor/externe accountant. Hij brieft de algemene vergadering over de correctheid. De vennoten krijgen een kopie van beide verslagen en van de staat van activa en passiva.
Bovenstaande verslagen zijn cruciaal. De beslissing van de algemene vergadering is immers ongeldig indien ze zouden ontbreken.
Zowel de conclusies van de verslagen als de ontbindingsbeslissing worden door een notaris opgesteld.
De wetgever in het kader van de hervorming van het vennootschapsrecht (WVV) een aantal grondige wijzigingen voorzien voor de vereffeningsprocedure.
De belangrijkste krachtlijnen van de hervorming zijn :
Veréénvoudiging van de niet-deficitaire vereffening
De tussenkomst van de rechtbank voor de bevestiging van de benoeming van de vereffenaar en de goedkeuring van het verdelingsplan is enkel nog vereist voor deficitaire vereffeningen. De tussenkomst van de rechtbank hangt dus af van de vermogenstoestand van de vennootschap gedurende de vereffeningsprocedure.
Bevestiging van benoeming vereffenaar
De benoeming van de vereffenaar zal enkel nog gehomologeerd moeten worden indien uit de staat van activa en passiva blijkt dat niet alle schuldeisers volledig betaald kunnen worden. Indien de waarde van het eigen vermogen kleiner is dan die van het vreemd vermogen op basis van de staat van activa en passiva, zal een rechterlijke controle dus noodzakelijk zijn. De rol van de externe accountant, revisor, commissaris wordt hierdoor nog belangrijker.
Evenwel kan elke belanghebbende derde zich steeds wenden tot de rechtbank om de vereffenaar te vervangen wegens wettige redenen. Dit biedt een grote beoordelingsvrijheid aan de rechter. Men kan hierbij denken aan niet-naleving van de benoemingsformaliteiten, gevallen waar de vereffening zich als niet-deficitair aandiende maar dat uiteindelijk wel blijkt te zijn.
Goedkeuring van verdelingsplan
Ook bij het opstellen van het plan van verdeling zal de rechter enkel nog dienen tussen te komen indien blijkt dat niet alle schuldeisers integraal betaald kunnen worden (deficitaire vereffening). Of er al dan niet sprake is van een deficitaire vereffening zal in deze fase bepaald worden op basis van het werkelijk vereffeningsresultaat.
De benoeming van de vereffenaar en de goedkeuring van het verdelingsplan dienen volledig onafhankelijk van elkaar geïnterpreteerd te worden. Het is m.a.w. niet omdat de benoeming van de vereffenaar bevestigd dient te worden door de rechtbank dat dit automatisch ook vereist is voor de goedkeuring van het verdelingsplan.
Vereffenaar
Bevoegdheden
In het WVV worden de bevoegdheden van de vereffenaar(s) op een meer uitgebreide wijze omschreven als dat het geval was in het oude Wetboek van vennootschappen. De vereffenaar is bevoegd voor alle handelingen die nodig of dienstig zijn voor de vereffening van de vennootschap. Daarnaast kan de vereffenaar een aantal handelingen die opgesomd worden in art. 2:88 WVV pas stellen na goedkeuring van de algemene vergadering. Deze bepaling is van dwingend recht.
Bijkomende stortingen aandeelhouders
Zonder machtiging van de algemene vergadering kan de vereffenaar bijkomende stortingen vragen waartoe de aandeelhouders zich verbonden hebben, indien de vereffenaar het nodig acht (i) om de schulden van de vennootschap en de kosten van vereffening te voldoen of (ii) om de gelijke behandeling van de aandeelhouders te waarborgen.
Vergeten activa en passiva
De aandeelhouders worden door de sluiting van de vereffening van rechtswege onverdeelde eigenaars, elk voor hun deel, van alle actieve vermogensbestanddelen van de vennootschap, ook al zijn deze op het ogenblik van de sluiting van de vereffening niet gekend.
Daarnaast wordt er een aansprakelijkheid gecreëerd in hoofde van de aandeelhouders van een ontbonden BV, CV of NV voor de onbetaalde vennootschapsschulden waarvoor geen voldoende bedrag werd geconsigneerd, indien zij op het moment van de sluiting effectief kennis hadden (subjectief kwade trouw) of behoorden te hebben (objectieve kwade trouw) van het bestaan van dergelijke schulden.
Ingeval van ontbinding en vereffening in één akte zijn de aandeelhouders altijd aansprakelijk voor niet betaalde vennootschapsschulden, ongeacht of zij te kwader of te goeder trouw waren (onverminderd hun verhaal op de leden van het bestuursorgaan die het laatst in functie waren, indien de aandeelhouders te goeder trouw waren.) Deze procedure biedt immers minder waarborgen aan de vennootschapsschuldeisers, waardoor de verhoogde aansprakelijkheid gerechtvaardigd is.
Deze aansprakelijkheid is voor iedere aandeelhouder beperkt tot het bedrag gelijk aan de som van de hem terugbetaalde inbreng en zijn aandeel in het vereffeningssaldo zoals ontvangen voor of bij de sluiting van de vereffening van de vennootschap. Dit geldt ook voor aandeelhouders die hun aandelen hebben overgedragen vóór de sluiting van de vereffening, ten belope van de voorschotten die zij hebben ontvangen. Bij een deficitaire vereffening zullen de aandeelhouders op basis van deze bepaling dus niet aansprakelijk kunnen worden gesteld.
Heropening van de vereffening
De onbetaalde schuldeisers kunnen de heropening van de vereffening vorderen ingeval volgende voorwaarden cumulatief vervuld zijn:
- het betreft een deficitaire vereffening;
- er worden na afsluiting van de vereffening activa ontdekt. Bij ontdekking van passiva kan men zich beroepen op de aansprakelijkheid van de aandeelhouders zoals hierboven uiteengezet;
- enkel onbetaalde schuldeisers kunnen de heropening vorderen; en de vordering tot heropening wordt ingesteld tegen de laatst in functie zijnde vereffenaar.
De heropening is geen automatisme en wordt slechts bevolen door de rechtbank indien de waarde van het vergeten vermogensbestanddeel de kosten van de heropening overschrijdt.
Ontbinding en vereffening in één akte (zogenaamde ééndagsprocedure)
In het WVV is het mogelijk om een vennootschap te ontbinden en vereffenen in één akte waarin niet alle schulden t.a.v. derden werden terugbetaald en evenmin een voldoende bedrag werd geconsigneerd om deze te voldoen. In dat geval is wel een voorafgaandelijk schriftelijk akkoord vereist van deze schuldeisers. Bovendien moet de commissaris, of indien er geen commissaris werd benoemd, de bedrijfsrevisor of externe accountant dit schriftelijk akkoord bevestigen in zijn controleverslag.
Tevens is er een versoepeling m.b.t. de aanwezigheidsvereiste:
In het WVV is het mogelijk om een vennootschap te ontbinden en vereffenen in één akte waarin niet alle schulden t.a.v. derden werden terugbetaald en evenmin een voldoende bedrag werd geconsigneerd om deze te voldoen. In dat geval is wel een voorafgaandelijk schriftelijk akkoord vereist van deze schuldeisers. Bovendien moet de commissaris, of indien er geen commissaris werd benoemd, de bedrijfsrevisor of externe accountant dit schriftelijk akkoord bevestigen in zijn controleverslag.
Besluit:
Tot besluit, overlopen we de twee opties hoe een vennootschap op te doeken, dit om het eenvoudiger te maken waar de verschillen zitten en wat het voor en/of nadeel is van de ene procedure ten opzichte van de andere procedure.
Klassieke ontbinding en vereffening
- Algemene vergadering neemt de beslissing om de vennootschap te ontbinden en om een vereffenaar aan te stellen
- Indien de ontbinding en vereffening deficitair is, moet de benoeming van de vereffenaar gehomologeerd worden door de rechtbank
- Vervolgens verkoopt de vereffenaar alle activa om met de opbrengst de schulden te betalen
- Tot slot wordt de vereffening gesloten bij middels algemene vergadering bij notariële akte
Er is geen wettelijke (minimum)termijn die moet worden aangehouden tussen de ontbinding (aanstelling vereffenaar) en de vereffening (finale akte bij notaris ter sluiting, na afronding van de vereffening).
Ontbinding en vereffening in één akte
- De ontbinding en de vereffening van de vennootschap gebeuren op hetzelfde ogenblik bij notariële akte
- Er mogen geen externe schulden meer zijn in de vennootschap of het bedrag van de schulden moet geconsigneerd zijn
- Verder dient een bedrijfsrevisor een controleverslag op te stellen om de correctheid van de balans te bevestigen
De ontbinding en vereffening in 1 akte is eenvoudiger en in principe sneller aangezien alles in één akte onmiddellijk geregeld wordt. Echter zal er een bijkomende kost zijn van de revisor. Dit moet wel mee in rekening genomen worden.
De normale procedure duurt langer, er moeten meer notulen worden opgesteld en meerdere publicaties in het Belgisch Staatsblad te gebeuren, maar de kost van de revisor wordt vermeden. Desondanks kan een klassieke procedure – wanneer er geen schulden meer zouden zijn – binnen het bestek van enkele weken worden afgerond.
Veelgestelde vragen over vrijwillige ontbinding van een vennootschap
Ja, wij bieden juridische begeleiding bij elke stap van de vrijwillige ontbinding en vereffening, inclusief opmaak van verslagen en overleg met revisoren.
De vereffenaar beheert de afwikkeling van de vennootschap, zoals de verkoop van activa, betaling van schulden en verdeling van het overschot aan aandeelhouders.
Alleen bij deficitaire vereffeningen, waarbij niet alle schuldeisers volledig kunnen worden betaald, is een tussenkomst van de rechtbank noodzakelijk.
Onder andere een BV, CV, NV, SE en SCE kunnen vrijwillig worden ontbonden via een besluit van de algemene vergadering.
Vrijwillige ontbinding is een beslissing van de algemene vergadering om een vennootschap stop te zetten zonder tussenkomst van de rechtbank, mits voldaan wordt aan de wettelijke vereisten.
